Domuz gribi (SI), domuzların çok bulaşıcı viral bir enfeksiyonudur.

Domuz vebası virusu tip A orthomyxovirus olup RNA yapısına sahiptir. Tip A domuz gribi virusları hemagglutinin ve neuraminidase proteinlerine göre alt tiplere ayrılırlar. Alt tipler genel olarak Klasik ve Avian H1N1, reassortant (r) H3N2 ve rH1N2’dir. Diğer alttipler domuzlarda rH1N7, rH3N1, avian (av) H4N6, avH3N3 ve av H9N2 olup H1N1, H1N2 ve H3N2 avrupada bulunan suşlar olup antijenik ve genetik olarak Amerikada bulunan suşlardan farklılık gösterirler. Domuz solunum sistemi hücrelerinde domuz, insan ve kanatlı influenza virusları için duyarlı reseptörler vardır. Bu nedenle insan, domuz ve avian influenza virusları domuz solunum sisteminde mix enfeksiyonlar esnasında birbirleri ile genetik alışveriş yaparak yeni (reassortment) influenza alt tiplerinin ortaya çıkmalarına neden olurlar. 

Hastalık enfekte domuzlar ile yakın temas içinde olan ( Çiftçi, hayvan bakıcısı, Veteriner hekimler gibi) insanlara bulaşabilir. Domuz gribi enfeksiyonlarında şiddetli solunum yolu enfeksiyonları ortaya çıkar ki, en belirgin belirtiler arasında öksürük, burun akıntısı, hapşırma, vücut ısısında artış, nefes almada güçlük, uyuşukluk ve iştahsızlık yer alır. Klinik belirtiler ve özellikle burun akıntısı, hastalık ilk 24 saati içinde görülür. Bazen abort vakaları da gözlenebilir. Hastalığın bulaşma oranı %100’e kadar çıkabilirken buna karşın ölüm oranları domuzlarda genel olarak düşüktür. Sekunder bakteriyel enfeksiyonlar hastalığın şiddetini ağırlaştırırlar. Bulaşma yakın temasla burun akıntıları ve öksürme ile solunum yoluyla meydana gelir.

SI virüsünün teşhisinde klinik belirtilerin görüldüğü ilk 24-48 saat içinde burun akıntısı ve akciğer örneklerinden virüs izolasyonu embriyolu tavuk yumurtası ve duyarlı hücre kültürlerinde yapılabilir. Virüsün identifikasyonunda haemagglutination, haemagglutination inhibition (HI), neuraminidaseinhibition ve RT-PCR testleri kullanılabilir. Histopatolojik olarak immunohistochemistry uygulanabilir. Ayrıca tip A influenza viruslarının tespiti amacıyla ticari Enzyme-linket immunosorbant assays (ELISA) kullanılabilir.

Serolojik testler arasında ilk olarak HI testi yer alır. HI testi alt tiplerin belirlenmesinde spesifiktir. Serolojik teşhiste kullanılacak serumlar hastalıktan şüpheli hayvanlardan 10–21 gün aralıklarla alınır. Hastalığın teşhisi amacıyla kullanılan diğer serolojik testler Agar Gel İmmunodiffizyon, Indirect fluorescent antibody, virus nötralizasyon ve ELISA’dır.

SI hastalığı ile mücadelede inaktif ticari aşılar kullanılabilir. Aşıların hastalık çıkan bölgelerde hastalığa sebep olan alt tipleri içermesi önemlidir.   

Dr.Veli GÜLYAZ

vgulyaz@penvet.gov.tr